مقدمه: بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی مصرف کننده داروهای آنتی سایکوتیک، بسیار مستعد اختلالات متابولیک نظیر افزایش وزن، دیس لیپیدمی و مقاومت به انسولین می باشند. هدف از این مطالعه، مقایسه اثرات داروهای آنتی سایکوتیک آتییپک و سنتی بر روی سطح چربی خون بود.روش ها: در این مطالعه، 128 بیمار دچار اسکیزوفرنی به دو گروه تقسیم شدند. یک گروه، داروی آنتی سایکوتیک سنتی و دیگری داروی آنتی سایکوتیک آتیپیک دریافت کردند. هیچ کدام از دو گروه، طی سال گذشته هیچ داروی آنتی سایکوتیکی دریافت نکرده بودند. برای هر یک از شرکت کنندگان، اطلاعات دموگرافیک و پرسش نامه غذایی تکمیل شد. سطوح پروفایل چربی های خون و آپولیپوپروتئین A و B ار طریق نمونه گیری خون پس از 12 ساعت ناشتا، از ورید آنته کوبیتال، اندازه گیری شد. آزمون Student-t برای مقایسه دو گروه مورد استفاده قرار گرفت.یافته ها: در دو گروه، تفاوت معنی داری از نظر سن، جنس، مدت زمان بیماری و مصرف دارو و سن در زمان شروع بیماری وجود نداشت. بیماران گروه آتیپیک، از داروهای کلوزاپین و رسپریدون (46.9 درصد) بیشتر از الانزاپین استفاده کردند. در حالی که در گروه سنتی، 81.3 درصد از بیماران داروهای فتوتیازین مصرف کردند. مقایسه سطح چربی خون در دو گروه نشان داد که کلسترول تام (P=0.01)، لیپوپروتئین با چگالی کم (Low-density lipoprotein یا LDL) (P=0.03) و آپولیپوپروتئین (P<0.01) B در گروه سنتی به طور واضحی بالاتر از گروه آتیپیک بود.نتیجه گیری: در هر دو گروه مصرف کننده داروی آتیپیک و سنتی، و به خصوص در گروه سنتی، سطوح چربی خون بالا رفته بود. بنابراین، اثرات داروهای آنتی سایکوتیک روی چربی خون باید به صورت دوره ای (متناوب) چک شود.

نعوظ دردناک یک عارضه نادر ولی جدی داروهای روانگردان می باشد که شیوع آن به دنبال آنتی سایکوتیک های تیپیک حدود 26-15 درصد است. تقریبا تمام آنتی سایکوتیک های آتیپیک همراه با عارضه پریاپیسم گزارش شده اند. به خاطر ضرورت آشنایی پزشکان با این عارضه جدی غیر معمول دارویی، گزارش یک مورد پریاپیسیم به دنبال مصرف آنتی سایکوتیک های مختلف آورده شده است تا در کارهای بالینی روانپزشکی مد نظر قرار گیرد. آقای 24 ساله با علایم هذیان کنترل(control delusion) ، هذیان گزند و آسیب ((persecutory delusion، هذیان جسمانی (somatic delusion) و توهم شنوایی (auditory Hallucination) به کلینیک سرپایی مراجعه کرده بود که علایم ایشان حدود یکسال قبل از مراجعه به تدریج با گوشه گیری، انزوای اجتماعی، محدودیت روابط اجتماعی شروع شده بود. حین درمان با 6 میلی گرم ریسپریدون، پس از دو ماه دچار علایم نعوظ دردناک بدون تحریک جنسی شده بود. متعاقب کاهش و قطع ریسپریدون و شروع 5 میلی گرم الانزاپین و با دریافت تنها یک دوز دارو نیز این عارضه تکرار شده بود. پس از قطع الانزاپین و شروع درمان با 150 mg کلوزاپین بعد از یکسال مجددا دچار پریاپیسم شد. بنابراین بهتراست پزشکانی که داروهای آنتاگونیست سروتونین - دوپامین را تجویز می نمایند، مراقب این عارضه نادر ولی جدی باشند.

زمینه و هدف: بیماران تحت درمان با اولانزاپین و کلوزاپین به خصوص در ماه های اول درمان افزایش وزن محسوس پیدا می کنند. در گزارشات آمده آمانتادین در کاهش وزن ناشی از اولانزاپین موثر می باشد. در این مطالعه تاثیر آمانتادین بر روی افزایش وزن ناشی از اولانزاپین و کلوزاپین بررسی شده است.روش بررسی: در یک مطالعه کارآزمایی بالینی از نوع قبل و بعد 28 مرد بزرگسال که حداقل 5Kg اضافه وزن با مصرف اولانزاپین یا کلوزاپین داشتند انتخاب شده تا آمانتادین دریافت کنند. طول مدت مصرف اولانزاپین یا کلوزاپین 30-6 ماه بود. شاخص توده بدن، وزن، وضعیت روانپزشکی در ابتدا و پس از 12 هفته مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج ارزیابی قبل و بعد مقایسه شدند.یافته ها: پس از انجام مطالعه میانگین وزن آزمودنی ها و شاخص BMR به ترتیب از 79.54±3.09 و 25.81±0.43 به 77.8±3.84 و 25.35±0.56 رسید که تغییرات معنی دار بود. معیارهای مثبت و منفی تست PANSS ثابت باقی ماندند.نتیجه گیری: آمانتادین در تثبیت افزایش وزن ناشی از اولانزاپین و کلوزاپین موثر بوده و به خوبی قابل تحمل می باشد.

اهداف: هدف مطالعه حاضر عبارت است از بررسی اثربخشی و ایمنی افزودن پرگابالین به رژیم درمانی آنتی سایکوتیک در درمان بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیای مزمن به مدت شش هفته. مواد و روش ها: از میان بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیای مزمن بستری با علایم بالینی پایدار، 48 بیمار به روش دردسترس انتخاب شدند و به طور تصادفی، در دو گروه پرگابالین و دارونما قرار گرفتند (در هر گروه 24 نفر). بیماران در گروه مداخله، در سه هفته اول روزانه 75 میلی گرم، و از هفته چهارم روزانه 150 میلی گرم پرگابالین همراه با رژیم استاندار آنتی سایکوتیک دریافت کردند. در ابتدای مطالعه و در هفته های سوم و ششم پس از شروع آن، اثربخشی پرگابالین با سنجه ارزیابی علایم مثبت و منفی (PANSS) و عوارض حرکتی با سنجه های سیمپسون آنگوس کره-آتتوز (SAS) و رتبه بندی رفتاری بارنز آکاتیزیا (BARS) بررسی شد. از لحاظ آماری، P کمتر از 0/05 به عنوان معناداری در نظر گرفته شد. یافته ها: بر پایه خرده سنجه های مثبت، منفی، سایکوپاتولوژی عمومی و امتیاز کلی ارزیابی علایم مثبت و منفی، در پایان هفته ششم درمان، تغییر آماری معناداری در شدت علایم بیماران در هر گروه و همچنین بین دو گروه وجود نداشت. بر اساس نمرات سنجه های سیمپسون آنگوس کره-آتتوز و رتبه بندی رفتاری بارنز آکاتیزیا و فراوانی عوارض جانبی، در پایان هفته ششم، تفاوت آماری معناداری بین دو گروه درمان مشاهده نشد. نتیجه گیری: افزودن روزانه 150 میلی گرم پرگابالین به رژیم استاندار آنتی سایکوتیک، در بهبود علایم سایکوتیک بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیای مزمن موثر نیست، اما به خوبی تحمل می شود.

سابقه و هدف: در سال های اخیر بررسی سیستم اوپیوئیدی و تغییرات آن در سایکوپاتولوژی بیماری اسکیزوفرنیا از طریق نقش احتمالی آن بر پایانه های عصبی و جسم سلولی نرون های دوپامینرژیک و کاهش ترشح دوپامین از هسته آکومبنس و اثرات داروهای برابر تاز شبه تریاکی در درمان بیماری فوق مورد توجه بالینگران قرار گرفته است.مواد و روش ها: در یک آزمون بالینی پیش گستر تصادفی دو سو کور با دارونما، 60 بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیای مزمن بستری با نمرات PANSS بالای 80 به دو گروه مورد و شاهد تقسیم شدند و مدت شش هفته به گروه مورد نالترکسان با دوز 100 میلی گرم روزانه و به گروه شاهد دارونمای نالترکسان به داروهای آنتی سایکوتیک که از قبل مصرف می کردند اضافه شد و با استفاده از ابزار PANSS علایم بیماری در ابتدای مطالعه و هر دو هفته یکبار و دو هفته پس از پایان مطالعه ثبت شد. اثرات درمان با اندازه گیری مکرر ANOVA محاسبه شد.یافته ها: علایم چهارگانه (علایم مثبت، علایم منفی، روان - آسیب شناسی عمومی و مجموع کل نمرات PANSS) در طول مدت مطالعه در گروه های مورد و شاهد و نیز دو گروه بیمارانی که قبل از مطالعه داروی تیپیک یا آتیپیک مصرف می کردند اختلاف با اهمیتی نداشتند.استنتاج: افزودن داروی نالترکسان با دوز 100 میلی گرم در روز به دارو های آنتی سایکوتیک تیپیک و یا آتیپیک بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیای مزمن، طی شش هفته اثرات درمانی مثبتی ندارد.

با توجه به شیوع و عوارض شناخته شده اسکیزوفرنیا و نیز روند رو به افزایش یافته های بیولوژیک در این بیماری و وجود بعضی گزارش ها مبنی بر بالا بودن کرآتین کیناز (CK) و همین طور رابطه کرآتین کیناز با اسکیزوفرنیا این تحقیق در مراجعین به بیمارستان طالقانی و امام حسین (ع) در سال های 79-1378 انجام گرفت.تحقیق به روش مورد- شاهدی روی 100 بیمار، شامل 50 بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا و 50 نفر شاهد آنها انجام گرفت. تشخیص اسکیزوفرنیا بر مبنای DSM-IV بود و شاهد آنها اولا بر همین مبنا به اسکیزوفرنیا مبتلا نبودند و ثانیا همزمان به همان بیمارستان مراجعه کرده بودند و به لحاظ سن، جنس، تروما و نیز مصرف داروهای آنتی سایکوتیک مشابه بودند. میزان کرآتین کیناز با روش IFCC/DGKC تعیین و مقدار بالای 170IU/L برای خانم ها و 190IU/L برای آقایان، غیرطبیعی تلقی شد و با آزمون t قضاوت گردید.50 نفر گروه مورد و 50 نفر گروه شاهد مشابه بودند. میزان کرآتین کیناز در گروه شاهد 238±311.8 و در گروه مورد 397±538.5 بود، به تعبیر دیگر کرآتین کیناز بیماران اسکیزوفرنیا 66.8% بیشتر از افراد غیر اسکیزوفرنیا بود. تحقیق تجربی برای تعیین تاثیرکرآتین در اسکیزوفرنیا توصیه می شود.

سابقه و هدف: اختلالات سایکوتیک مهمترین و شایعترین اختلالات روانپزشکی می باشد و داروهای آنتی سایکوتیک (ضد روانپریشی) آتیپیک، به علت نداشتن عوارض خارج هرمی مورد توجه پزشکان و بیماران می باشند، اما از آنجاییکه گزارشهایی مبنی بر وقوع اختلالات متابولیک در بیماران مصرف کننده این داروها منتشر شده. لذا این مطالعه به منظور مقایسه اثر داروهای آنتی سایکوتیک آتیپیک با هالوپریدول انجام شد.مواد و روشها: این مطالعه کوهورت بر روی 75 نفر از بیماران مبتلا به یکی از اختلالات سایکوتیک (بر اساس معیارهای DSM-IV) انجام شد. بیماران با توجه به پاسخ درمانی قبلی و یا شروع جدید سایکوز در یکی از چهار گروه درمانی کلوزاپین، اولانزاپین، ریسپریدون (گروه آتیپیک) و هالوپریدول (گروه تیپیک) قرار گرفتند. بیماران مقاوم به درمان در گروه کلوزاپین و بیماران مبتلا به اختلال دو قطبی در گروه الانزاپین قرارگرفتند. سطح سرمی قندخون ناشتا، کلسترول و تری گلیسیرید بیماران قبل از شروع درمان و 6 هفته بعد از آن اندازه گیری و با هم مقایسه شد.یافته ها: از 75 بیمار بستری یا سرپایی 45 نفر از آنها در گروه آتیپیک و 30 نفر در گروه هالوپریدول قرار گرفتند. دو گروه از نظر سن و جنس همسان بودند. قند خون ناشتا، میانگین سطح قندخون ناشتا، تری گلیسرید و کلسترول در گروه درمانی داروهای آتیپیک قبل از درمان به ترتیب 144±35.5, 90.7±16.2 و 163.5±25.1 میلی گرم بر دسی لیتر بود و در گروه هالوپریدول به ترتیب 162.5±38.5, 88.6±27 و 164.2±23 میلی گرم بر دسی لیتر بود که بعد از درمان در گروه درمانی داروهای آتیپیک به ترتیب 168±50.8, 94.4±13.1 و 168.6±33.5 میلی گرم و دسی لیتر در گروه هالوپریدول بعد از درمان به ترتیب 175.3±45.9, 92.9±27 و 164±26.5 میلی گرم بر دسی لیتر شد که اختلاف معنی داری باهم نداشتند.نتیجه گیری: با توجه به نتایج این مطالعه که داروهای آتیپیک و تیپیک تفاوت قابل ملاحظه ای بر تغییرات سطح خون ناشتا، تری گلیسرید و کلسترول نداشتند. می توان از هر یک از این داروها در شرایط خاص بیمار استفاه نمود.

اختلالات روانپزشکی شیوع بالایی در بین مراجعان به مراکز مراقبت های اولیه و پزشکان عمومی دارند. هسته اصلی درمان در بیماران روانپزشکی دارو می باشد، این داروها در طولانی مدت می تواند عوارضی همچون کاهش یا فزایش قند و چربی را در پی داشته باشد. در این مطالعه به بررسی اثرات این داروها بر قند و چربی خون در ایران پرداخته شده است، لازم به ذکر می باشد که سطح قند خون و لیپید می تواند متأثر از جغرافیا، نژاد، قومیت و رنگ پوست باشد، کمااینکه مطالعات زیادی در این رابطه موجود می باشد و این روابط بیان شده به کرات به اثبات رسیده است. در این مطالعه مروری با استفاده از پایگاه های اطلاعاتی Mag Iran، SID، Iran Doc و Noormags تا پایان سال 1397 و پایگاه های اطلاعاتی بین الملیPubMed, ISI, Web of knowledge Up To Date, و Google Scholar تا پایان سال 2019 جستجو انجام گردید و در نهایت تعداد 8 مطالعه از بین30 مطالعه، مورد بررسی نهایی قرار گرفتند. نتایج نشان داد کل افراد مورد بررسی در این مطالعه 824 نفر در 8 مقاله مورد بررسی بود. 6 مطالعه کارآزمایی بالینی، 1 مطالعه توصیفی و 1 مطالعه مورد-شاهدی می باشد. به طور کلی در بررسی مطالعات حاضر، اکثر مطالعات تأثیر افزایشی آنتی سایکوتیک های مهار کننده توأم را بر قند خون که از این دسته دارویی کلوزاپین و سپس ریسپریدون تاثیر بیشتری برایجاد این عارضه دارویی دارند و همچنین تاثیر داروهای آنتی سایکوتیک مهار کننده دوپامین بر چربی خون مشهود می باشد. در مقایسه کلومیپرامین و فلوکستین، کلومیپرامین موجب افزایش قند خون و چربی خون گردید، ولی فلوکستین این عوارض را نداشت.